Harorat datchiklari va termojuftlar (termoparalar)

Harorat datchigi nima va u qanday ishlaydi

Harorat datchigi — muhit yoki sirt haroratini oʻlchov asbobi, rostlagich, kontroller yoki dispetcherlik tizimi tushunadigan signalga aylantiruvchi birlamchi oʻlchov elementi. Oʻz displeyiga ega termometrdan farqli ravishda, datchik odatda tizim tarkibida ishlaydi: maʼlumotni isitish rostlagichiga, PLK yoki registratorga uzatadi yoxud koʻchma oʻlchagichga ulanadi. Butun tizimning aniqligi datchikning toʻgʻri tanlanishiga bogʻliq, shuning uchun u signalni qabul qiladigan asbob bilan birga tanlanadi.

Harorat datchiklarining asosiy turlari

Termojuftlar

Termojuft (termopara) ishchi uchida tutashtirilgan ikki xil qotishmadan iborat. Tutashgan joy qizdirilganda termo-EYuK hosil boʻladi va uning qiymatiga qarab harorat aniqlanadi. Termojuftlar oddiy, tebranishga chidamli va keng harorat diapazonida ishlaydi. Eng keng tarqalgani K turi (xromel-alyumel) boʻlib, koʻchma asboblarda va sanoatda qoʻllaniladi. Platina-rodiyli termojuftlar (TPP, TPR) yuqori haroratlarni, masalan pechlardagi haroratni oʻlchash uchun ishlatiladi. Termojuftlar turli koʻrinishda chiqariladi: PTFE izolyatsiyali egiluvchan, sirt uchun, ingichka tutashuvli tez taʼsirchan.

Qarshilik termometrlari

Qarshilik termometrlari metall, odatda platina yoki mis elektr qarshiligining haroratga bogʻliqligidan foydalanadi. Ular oʻrtacha haroratlar oraligʻida yaxshi aniqlik va barqarorlik bilan ajralib turadi, shu sababli isitish, ventilyatsiya va texnologik nazorat tizimlarida koʻp qoʻllaniladi. Ichki normallashtiruvchi oʻzgartirgichli datchiklar ham mavjud: ular unifikatsiyalangan signal, masalan 4–20 mA chiqaradi. Bunday signal uzoq masofaga kamroq buzilish bilan uzatiladi va kontrollerlarning analog kirishlariga bevosita ulanadi.

Muhandislik tizimlari uchun datchiklar va maxsus yechimlar

Ventilyatsiya va isitish uchun havo haroratining kanal va xona datchiklari ishlab chiqariladi. Sirtlar, gazlar va sochiluvchan materiallar haroratini nazorat qilishda maxsus zondlar ishlatiladi. Kabel tortish qiyin boʻlgan joylarda simsiz datchiklar qulay, taqsimlangan tizimlar esa uzun obyektlar boʻylab haroratni kuzatishga imkon beradi. Katalogda Fluke pozitsiyalari ham bor.

Harorat datchigini qanday tanlash kerak

• Sezgir element turi va chiqish signali kontroller yoki oʻlchagich kirishiga mos boʻlishi kerak: termojuft turi, qarshilik termometrining nominal tavsifi yoki unifikatsiyalangan tok signali.
• Oʻlchanadigan harorat diapazoni — ish qiymatlaridan zaxira bilan.
• Oʻlchanadigan muhit: havo, suyuqlik, gaz, sirt, sochiluvchan material.
• Tuzilishi: botiriladigan qism uzunligi va diametri, mahkamlash usuli, ulagich yoki klemma kallagi turi.
• Ishlash sharoiti: tebranish, namlik, agressiv muhit, korpus himoya darajasi.
• Javob berish vaqti — haroratning oʻzgarishiga tez munosabat muhim boʻlsa.

Ishlab turgan obyektda datchik almashtirilayotgan boʻlsa, eski datchik va kontroller modelini yuborish eng qulay yoʻl — shunda mos pozitsiya yoki analogni tanlash osonlashadi.

Toshkentda harorat datchiklarini sotib olish

Har bir mahsulotning KL formatidagi artikuli bor, masalan KL2187. Uni Telegram yoki WhatsApp orqali yuboring yoki texnik boʻlimga qoʻngʻiroq qiling — mutaxassis narx va mavjudlikni aytadi, parametrlarni solishtirishga yordam beradi va analoglarni taklif qiladi. Koʻp pozitsiyalar narxi soʻrov boʻyicha aniqlanadi. Yuridik shaxslar uchun artikullar roʻyxati boʻyicha tijoriy taklif tayyorlanadi va tashkilot nomiga hisob rasmiylashtiriladi.

Buyurtmani Qorasaroy (Olmazor tumani, Qorasaroy koʻchasi, 314) va Chilonzor (Chilonzor tumani, Kontrol savdo-ombor majmuasi) filiallaridan 09:00 dan 18:00 gacha olib ketish mumkin. Oʻzbekiston boʻylab yetkazib berish tashkil etiladi, muddati va narxini mutaxassis hisoblab beradi.